Predmet meseca Gradskog muzeja Subotica u januaru 2026. godine je subotički Kalendar poljoprivrednika za 1923. godinu na mađarskom jeziku. Publikacija sa mekim povezom je inventarisana u specijalnoj biblioteci Gradskog muzeja pod rednim brojem 1948, i brojem 65 u okviru „Zbirke Mirnić”. Ona je dospela u biblioteku 1982. zajedno sa još 226 naslova, kao poklon subotičke Samoupravne interesne zajednice (SIZ-a) kulture. Pripadala je zbirci subotičkog kolekcionara Bele Mirnića (1946–2008).

Kalendar za poljoprivrednike za 1923. godinu, sa svojih 158 strana, omogućava čitaocu da se obrazuje, kulturno uzdiže, ali i da se zabavi. Izdavač i štampar je subotička „Minerva”. Između dva rata je izdavaštvo kalendara bilo u procvatu. Naročito su u velikom broju izlazili kalendari na manjinskim jezicima. Naročito se ovo može reći za izdanja „Minerve”. Ono što čini neizbežan deo svakog kalendara je pregled dana, nedelja, meseci u godini. U kalendaru su posebno navedeni datumi po julijanskom i gregorijanskom kalendaru. U zaglavlju svakog meseca je pored astroloških oznaka i crtež sa temom koja odgovara datom mesecu: npr. za januar je izabran crtež žene koja na leđima nosi grane za loženje, u martu muškarac ore sa volovima, u decembru se deca raduju Deda Mrazu.

Čitalac saznaje i vremensku prognozu za 1923. godinu, kretanje planeta Venere, Marsa, Jupitera i Saturna, spisak imena na četiri strane, sa datumom kada se proslavlja imendan, spisak vašara i nedeljnih pijačnih dana u Vojvodini. Od saveta za celu godinu izdvajamo savete za januar mesec: potrebno je jesti meso da bi se zagrejao organizam u hladnim danima, brinimo se o sobnim biljkama, o povrću koji čuvamo u podrumu, o voćnjaku, o vinu, možemo prepoznati promenu vremena na osnovu smera duvanja vetra.

Četiri strane kalendara su predviđene za beleške vlasnika kalendara o prihodima, rashodima i planovima za narednu godinu. Među informacijama nalazi se i cenovnik poštanskih usluga (slanje pisama, paketa, telegrama) i naknade za korišćenje telefona. Naveden je i način organizacije katoličke, pravoslavne, reformatske i evangelističke crkve sa imenima zvaničnika. Crkva Arača, subotički Franjevački samostan i crkva, Franjevački samostan u Baču, rimokatolička crkva u Apatinu i manastir u Bođanima su tema teksta o verskim spomenicima u Vojvodini. Tekst je ilustrovan sa fotografijama verskih objekata.

Doktor Henrih Pah u svom tekstu na tri strane daje savete kako da sačuvamo zdravlje. Jedan drugi tekst koji nije potpisan iznosi rezultate istraživanja o konzumiranju vina, piva i rakije među evropskim narodima. Od književnih priloga je odštampano deset pripovedaka i tri pesme mađarskih pisaca, među kojima su i Žigmond Moric, Ištvan Temerkenj, Zoltan Turi, Tibor Deri. Povodom sto godina od rođenja Šandora Petefija uvršten je i tekst o životu i radu ovog slavnog pesnika.

Jedan od ilustrovanih tekstova detaljno opisuje 8. jun 1922. godine u Beogradu kada je održano venčanje Aleksandra I Karađorđevića i rumunske princeze Marije. Dana 27. septembra 1922. godine je bio sastanak jugoslovenskih Mađara u Senti. Tom događaju je posvećeno tri strane u kalendaru. Na kraju kalendara su reklame raznih preduzeća iz Subotice, Sombora, Sente, Novog Sada, Zrenjanina, Zagreba…

Prema uzajamnom katalogu Srbije (COBIB.SR), pored ovog primerka, postoji jedan primerak ovog kalendara i u fondu Biblioteke Matice srpske. Oni čuvaju primerke Kalendara poljoprivrednika za godine od 1923. do 1928. Prema katalogu elektronske izložbe „Calendaria in Zabathka” autorki Irene Bognar, Anite Palfi i Helene Omerović, u Gradskoj biblioteci Subotica postoji primerak devetog godišta Kalendara poljoprivrednika iz 1931.

Ukoliko neko želi da se detaljnije upozna sa različitim kalendarima može to učiniti pretraživanjem Digitalne Biblioteke Matice srpske, koja omogućava pristup digitalnim kopijama 176 kalendara u kolekciji pod imenom Kalendari i mesecoslovi, objavljenih između 1838. i 1892. godine

Iako specijalna biblioteka Gradskog muzeja Subotica poseduje više raznih kalendara iz različitih razdoblja i na raznim jezicima, odabran je baš ovaj jer je štampan u štampariji „Minerva” koja je, kao vlasništvo braće Fenjveš, funkcionisala upravo u zgradi u kojoj se danas nalazi naš muzej (Trg Sinagoge 3). Primerak kalendara čuva se upravo u zgradi gde je i nastao.

foto:/Gradski muzej Subotica