U Subotica je juče, 19. marta održana premijera dokumentarnog filma „Srpske prestonice“, značajnog kulturno-istorijskog projekta koji na sveobuhvatan način osvetljava ključne tačke razvoja srpskog naroda kroz vekove. Projekcija je upriličena u Bioskop Aleksandar Lifka, najstarijem bioskopu u gradu, a autor filma, profesor istorije Sava Samardžić, istakao je da je osnovni cilj projekta očuvanje istorijskog pamćenja i jačanje kulturnog identiteta kroz savremene medijske forme.

Film je deo šireg serijala dokumentarnih emisija koji obuhvata gradove i mesta od izuzetnog značaja za srpsku istoriju, među kojima su Skoplje, Niš, Cetinje, Banja Luka, Gornja Crnuća, Sremski Karlovci i sama Subotica.

Kako je objašnjeno, ideja projekta nije samo prikaz pojedinačnih istorijskih lokacija, već i dublje razumevanje pojma „prestonice“, koji se kroz istoriju menjao i prilagođavao društvenim i političkim okolnostima – od srednjeg veka do savremenog doba. Upravo zato je odlučeno da se, pored serijala, realizuje i jedinstveni dokumentarni film koji publici približava ovu kompleksnu temu.

Posebnu inspiraciju za pokretanje projekta autor je pronašao u mestu Gornja Crnuća, gde se nalazi dvor Miloš Obrenović, iz kog je pokrenut Drugi srpski ustanak – događaj od presudnog značaja za obnovu srpske državnosti. Upravo to mesto, kako navodi Samardžić, predstavlja jednu od ključnih tačaka razumevanja nastanka moderne Srbije.

Serijal „Srpske prestonice“ obuhvata osam epizoda, od kojih uvodna, u trajanju od 45 minuta, postavlja teorijski okvir i tumači značaj pojma prestonice iz različitih perspektiva. U njegovoj realizaciji učestvovali su brojni stručnjaci iz oblasti istorije, književnosti i istorije umetnosti, među kojima su Jasmina Marić, Nebojša Damjanović i Miloš Milićević, kao i lokalni saradnici za svaku od obrađenih lokacija.

Samardžić je naglasio da je dvogodišnje video-istraživanje predstavljalo veliki izazov, ali i dragoceno iskustvo koje je omogućilo stvaranje sveobuhvatnog prikaza prostora na kojima je srpski narod kroz istoriju ostavljao svoj trag.

Govoreći o značaju Subotice u okviru projekta, autor je istakao da je ovaj grad u vreme Jovan Nenad, prema istorijskim tumačenjima, čak tri stotine dana imao status prestonice. Upravo takvi primeri, kako je naveo, ukazuju na širinu i složenost samog pojma prestonice, koji se ne može posmatrati isključivo kroz administrativnu prizmu, već i kroz kulturni, istorijski i društveni kontekst.

– Za svaki grad, pa i za Suboticu, važno je da se govori o kulturi, umetnosti i tradiciji, da se ljudi međusobno bolje upoznaju i razumeju razlike koje nas zapravo povezuju – poručio je Samardžić, dodajući da projekat ima ambiciju da traje više sezona i obuhvati još širi prostor na kojem je srpski narod ostavio dubok istorijski trag.

Značajan doprinos projektu dali su i stručnjaci poput Jovan Markuš, Radovan Subić, Jovan Milanović i Boris Stojkovski, čije su analize dodatno osvetlile značaj pojedinih istorijskih centara.

Realizaciju projekta podržali su Grad Subotica, Pokrajinski fond za izbegla i raseljena lica i za saradnju sa Srbima u regionu iz Novog Sada, kao i Predstavništvo Republike Srpske u Beogradu. Važnu ulogu u realizaciji imali su i članovi Zavičajna zajednica Republika Srpska, uz podršku više privrednih subjekata.

Premijera u Subotici tako je označila početak javnog predstavljanja serijala koji ne samo da istražuje prošlost, već i podstiče savremeno razumevanje identiteta, kulturnog nasleđa i zajedničke istorije.

foto:/LovaLova portal