Arheološki predmeti neretko svedoče o vremenu u kojem su nastali, ali pojedini među njima otkrivaju i tragove svakodnevnog života, ličnih navika i promena koje su oblikovale njihove vlasnike. Upravo takav predmet predstavio je Gradski muzej Subotica, srednjovekovni srebrni prsten sa lokaliteta Hinga, jedinstven nalaz koji govori o životu i običajima stanovništva severne Bačke u poznom srednjem veku. 

Prsten je pronađen tokom arheoloških istraživanja na humci Hinga u hajdukovačkom naselju Nosa, nedaleko od istočne obale Ludaškog jezera. Na ovom značajnom lokalitetu tokom dvogodišnjih istraživanja 1948. i 1949. godine dokumentovano je ukupno 138 grobova. Iskopavanjima je rukovodio Mirko Šulman, prvi direktor tada tek osnovanog subotičkog muzeja, čime je postavljen temelj sistematskom proučavanju bogate arheološke prošlosti ovog područja.

Među brojnim otkrivenim grobnim celinama posebno se izdvaja grob broj 120, otkriven 1949. godine. Njegovo datovanje omogućio je srebrni denar ugarsko-hrvatskog kralja Ludviga I Anžujskog, koji je vladao od 1342. do 1382. godine. Novčić je pronađen u ustima pokojnice, što predstavlja običaj poznat u srednjovekovnim pogrebnim praksama. Iz ovog groba potiče i srebrni prsten koji danas privlači pažnju stručnjaka i posetilaca muzeja. Njegovu kružnu glavu krasi gotička majuskula, veliko slovo „M“, uokvireno plastično oblikovanim rebrom. Na poleđini su i dalje vidljivi zalemljeni krajevi karike, što potvrđuje da je predmet prvobitno bio nošen kao prsten.

Na predmetu su izvedena dva otvora koja svedoče da je kasnije dobio novu funkciju. Umesto da ostane ukras na ruci, prsten je pretvoren u deo počelice, srednjovekovnog ženskog ukrasa za glavu. Pronađen je na glavi pokojnice, zajedno sa još tri kružne pločice koje su činile celinu ovog dekorativnog elementa. Dve pločice bile su ukrašene pseudogranulama, dok je treća, prema ranijim publikovanim podacima, nosila motiv krina.

Bogati inventar groba dodatno potvrđuje društveni status žene koja je u njemu sahranjena. Među pronađenim predmetima nalazila se i zvezdolika pređica, kao i još jedan srebrni prsten sa gotičkom majuskulom „I“, koji je otkriven na njenoj ruci. Ova dva predmeta povezuje ne samo materijal od kojeg su izrađeni, već i karakterističan ukras u vidu gotičkih slova, popularan na prostoru Vojvodine tokom 14. i početkom 15. veka.

Predmet meseca ima prečnik glave od 1,77 centimetara i težak je svega 1,06 grama. Iako na prvi pogled skroman, njegov značaj prevazilazi fizičke dimenzije. Za razliku od brojnih sličnih primeraka pronađenih širom Vojvodine, ovaj nalaz pruža retku priliku da se prati „životni put“ jednog predmeta, od ličnog nakita koji se nosio na ruci do ukrasa koji je postao deo složenije ženske nošnje.

foto:/Neda Dimovski