Subotica je juče, 9. avgusta obeležila jednu od svojih najprepoznatljivijih tradicija, na Trgu slobode održana je centralna svečanost 116. Dužijance, manifestacije kojom se završetak žetvenih radova obeležava kroz spoj zahvalnosti, vere, kulture i običaja hrvatske nacionalne zajednice.

Središnji trenutak svečanosti bio je uručenje hleba od novog roda pšenice, simbola završenog žetvenog ciklusa i plodova rada ratara. Ovogodišnji bandaš i bandašica, Teo Margetić i Mila Kujundžić, predali su hleb načelnici Gradske uprave Grada Subotice Mariji Ušumović Davčik. Nakon što je primila hleb, Ušumović Davčik ga je, prema tradiciji, pokazala na sve četiri strane sveta, čime je simbolično upućena poruka zahvalnosti za plodove zemlje, ali i poštovanja prema svima koji svojim radom učestvuju u stvaranju tih plodova.

Obraćajući se građanima i gostima okupljenim na Trgu slobode i Trgu republike, načelnica Gradske uprave istakla je da Dužijanca već više od jednog veka prevazilazi okvire običaja kojim se označava kraj žetve. Prema njenim rečima, ova manifestacija tokom svoje istorije postala je mesto susreta, okupljanja i podsećanja na vrednosti na kojima počiva subotička zajednica.

„Dužijanca“ nas, kako je navela, podseća da se iza svakog uspešnog roda nalaze trud, strpljenje i rad, ali i da očuvanje tradicije predstavlja važan deo izgradnje budućnosti. Poseban značaj manifestacije vidi se upravo u tome što ona povezuje različite generacije i podseća na činjenicu da Subotica svoj identitet gradi na različitostima.

– Snaga “Dužijance” upravo je u tome što ona istovremeno govori o prošlosti, sadašnjosti i budućnosti. Ona nas uči da nema napretka bez rada, da nema razvoja bez očuvanja korena i da nema istinske zajednice bez međusobnog poštovanja i razumevanja – poručila je Marija Ušumović Davčik i naglasila da se simbolika žita može preneti i na sam grad, budući da jedno klasje okuplja veliki broj zrna, baš kao što Subotica u svom društvenom i kulturnom životu objedinjuje različite narode, jezike, običaje i veroispovesti.

Načelnica je istakla da će Grad Subotica i u budućnosti podržavati očuvanje Dužijance i saradnju sa hrvatskom nacionalnom zajednicom.

Na centralnoj svečanosti govorila je i predsednica Hrvatskog nacionalnog veća u Republici Srbiji Jasna Vojnić, koja je u prvi plan stavila zajedništvo kao jednu od ključnih vrednosti Dužijance. Vojnić je ocenila da ova manifestacija svake godine pokazuje koliko je za očuvanje tradicije važan doprinos svakog pojedinca, baš kao što je nekada na salašu svako imao svoje zaduženje.

– Dužijanca nas svake godine podseti na jednu jednostavnu istinu, sve veliko nastaje tek onda kada svako od nas da svoj deo – rekla je Vojnić.

Svečani program započeo je u crkvi Svetog Roka, gde su bandaš i bandašica ispraćeni i blagoslovljeni, nakon čega je održano svečano euharistijsko slavlje u katedrali Svete Terezije Avilske. Misu zahvalnicu, koja predstavlja duhovno središte Dužijance, predvodio je banjalučki biskup monsinjor Željko Majić.

Nakon verskog dela usledila je tradicionalna svečana povorka, koja je privukla veliki broj građana i gostiju. Učesnici su se kretali od katedrale Svete Terezije Avilske do Trga slobode, gde je centralni program nastavljen.

Posetioci su tom prilikom mogli da vide brojne elemente karakteristične za Dužijancu, barjaktara na konju sa zastavom manifestacije, konjanike u svečanim graničarskim uniformama, veliku krunu i klas žita, kao i male kraljice koje su svojim tradicionalnim pesmama dale poseban pečat povorci. U povorci su učestvovali i risari i risaruše odeveni u tradicionalne narodne nošnje, sa predmetima i alatima koji podsećaju na nekadašnji život i rad na salašima. Posebnu pažnju privukle su svečane zaprege, fijakeri, karuce i druga vozila ukrašena klasjem žita. Svoj doprinos programu dali su i članovi brojnih kulturno-umetničkih društava, dok su se povorci pridružili bandaši i bandašice iz okolnih mesta i naselja u kojima su tokom prethodnih nedelja održane lokalne svečanosti posvećene završetku žetve.

Centralna proslava tako je još jednom objedinila versku tradiciju, narodne običaje i savremeni kulturni život Subotice, potvrđujući da Dužijanca nije samo podsećanje na vreme kada je žetva bila jedan od najvažnijih događaja u životu salaša, već i manifestacija koja i danas okuplja različite generacije. Program centralne Dužijance završen je tradicionalnim Bandašicinim kolom na Trgu slobode, čime je višednevno obeležavanje ovogodišnje manifestacije privedeno kraju.

U okviru centralnog programa prethodno su položeni venci na spomen-bistu Blašku Rajiću i kod Spomenika risaru, čime je odato poštovanje ličnostima i simbolima koji su neraskidivo povezani sa istorijom i razvojem Dužijance.

foto:/ustupljene fotografije Bojan Mihajlović