Svetski dan srca se obeležava sa ciljem da se javnost širom sveta informiše o značaju i merama prevencije bolesti srca i krvnih sudova. Tema ove godine je „Bolest srca može biti neprimetna“ a slogan „Uhvati ritam srca! Ne propusti nijedan otkucaj!”. Fokus je usmeren na prepoznavanje skrivenih, nemih simptoma srčanih bolesti koji često prolaze neprimećeni, edukaciju populacije o atipičnim i skrivenim simptomima srčanih bolesti, kao što su na primer tiha hipertenzija, neobjašnjiv umor, blage aritmije, kao i na aktivnosti ka donosiocima odluka da implementiraju zvanične nacionalne strategije i obezbede univerzalni pristup kardiološkoj nezi i preventivnim skrininzima.

Prema najnovijim podacima Svetske federacije za srce (WHF) i Svetske zdravstvene organizacije (WHO), bolesti srca i krvnih sudova predstavljaju globalni vodeći uzrok smrtnosti, odnoseći preko 20 miliona života svake godine.Procenjuje se da danas više od 620 miliona ljudi živi sa nekim kardiovaskularnim problemom, pri čemu su najčešći akutni infarkt miokarda i moždani udar.

Među najznačajnije faktore rizika koji direktno doprinose razvoju kardiovaskularnih bolesti ubraja se grupa metaboličkih i bihevioralnih poremećaja. Vodeće mesto zauzima povišen krvni pritisak (hipertenzija), koji se smatra pojedinačno najvećim pokretačem i uzrokom preko 10,8 miliona smrtnih slučajeva godišnje na globalnom nivou. Slede upotreba duvanskih proizvoda, koja je odgovorna za više od 8 miliona smrtnih ishoda, kao i povišen nivo šećera u krvi i hronična fizička neaktivnost, pri čemu svaki faktor pojedinačno doprinosi globalnom mortalitetu sa oko 6%. Na kraju, prekomerna telesna masa i gojaznost ne predstavljaju samo faktor rizika, već i uzrok 3,7-5 miliona prevremenih smrtnih ishoda godišnje. Savremene epidemiološke studije sve veći značaj pridaju i ekološkim faktorima, prvenstveno aerozagađenju, koje se danas klasifikuje kao vodeći faktor rizika u životnoj sredini sa blizu 4 miliona povezanih smrti godišnje.

Kao najteži oblik ishemijskih bolesti srca, akutni koronarni sindrom (AKS) je vodeći javnozdravstveni problem u razvijenim zemljama sveta, a poslednjih nekoliko decenija i u zemljama u razvoju. U AKS spadaju akutni infarkt miokarda i nestabilna angina pektoris.

Prema podacima Populacionog registra AKS Srbije, tokom 2024.godine AKS je dijagnostikovan kod 21.654 slučaja, akutni infarkt miokarda kod 15.693, a nestabilna angina pektoris kod 5.961 slučaja. Standardizovana stopa obolevanja od AKS na populaciju Evrope iznosila je 206,5 na 100.00 stanovnika. Najviše stope obolevanja od AKS registrovane su u regionu južne i istočne Srbije, odnosno Nišavskom okrugu.

Iste godine je od AKS umrlo 4.588 osoba. Od infarkta miokarda je umrlo 4.450 osoba, dok je nestabilna angina pektoris kod 148 osoba bila uzrok smrti. Standardizovana stopa smrtnosti od AKS na populaciju Evrope iznosila je 39,1 na 100.00 stanovnika.

Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku (RZS) od bolesti srca i krvnih sudova tokom 2025.godine u Srbiji je umrlo 44.603 osobe (20.659 muškaraca i 23.944 žene). Bolesti srca i krvnih sudova, sa učešćem od 46,8% u svim uzrocima umiranja, vodeći su uzrok umiranja u Srbiji. Od bolesti srca i krvnih sudova tokom 2025. godine u Severnobačkom okrugu je umrlo 1.315 osoba (572 muškarca i 743 žene) što je sa 51,8% čini vodeći uzrok smrti. Vodeće dijagnoze su bolesti povišenog krvnog pritiska (51,0%), zatim ishemijska bolest srca (19,3%) a visoku učestalost beleže bolesti krvnih sudova mozga (13,1%).

– Kardiovaskularne bolesti se mogu sprečiti, jer su prouzrokovane preventabilnim faktorima rizika. One se u velikoj meri mogu prevenirati i kontrolisati usvajanjem zdravih životnih navika, kao što su pravilna ishrana, redovno bavljenje fizičkom aktivnošću i pripadnost kategoriji nepušača. Takođe, pozitivan uticaj na ljude ima i sredina koja pruža podršku da zdrav izbor za zdravo srce bude podjednako lako dostupan svima. Zdravlje srca je timska igra i tiče se svih nas. Pozivamo sve naše sugrađanke i sugrađane da brinu o svome zdravlju i zdravlju svog srca – poručuje dr Mirjana Dakić iz Zavoda za javno zdravlje Subotica.

foto:/arhiva LovcaLova portala/Magnific.com